CD Minh Hoạ Kiều III
MINH HỌA TRUYỆN KIỀU gồm bốn phần. Tôi đă thực hiện xong :
Phần Một là phần Kiều gặp Đạm Tiên, tức là gặp số phận ḿnh, số phận của những người tài hoa bạc số, và
Phần Hai là phần Kiều gặp Kim Trọng, nghĩa là gặp t́nh yêu, nhưng là t́nh yêu không trọn vẹn.
Trước khi tới Phần Bốn là phần Kiều gặp Từ Hải,
Phần Ba là cuộc đời điêu đứng của Kiều : từ ngày xẩy ra chuyện vu oan giá họa của thằng bán tơ, khiến Vương Ông và Vương Quan bị bắt và Kiều phải bán ḿnh để chuộc tội cho cha và cho anh… cho tới khi Kiều bị thất thân với Mă Giám Sinh, bị đưa vào nhà thanh lâu, bị Tú Bà đánh đập, bi Sở Khanh đánh lừa… Khi gặp Thúc Sinh th́ bị Hoạn Bà và Hoạn Thư sai Khuyển Ưng, Khuyển Phệ bắt cóc đem về làm kẻ nô tỳ, rồi khi Thúc Sinh về nhà vợ th́ Kiều phải hầu rượu và đàn hát cho mọi người nghe…
*
Phần Ba này khác với hai phần trước ở chỗ có nhiều chuyện, có nhiều nhân vật, có nhiều t́nh tiết… trong khi Phần Một và Phần Hai chỉ là chuyện giữa hai người, hoặc Kiều và Đạm Tiên, hoặc Kiều và Kim Trọng.
Về phần nhạc ngữ th́ ở đây không c̣n là nhạc tả cảnh hay nhạc tả t́nh thuần túy, mà mang tính chất nhạc sân khấu với nhạc đối thoại. Những cao trào đua nhau hiện ra rồi ngưng nghỉ ở một đoạn thoái trào, nghĩa là trong căng thẳng cũng phải có lúc nguôi ngoai, trong khổ đau cũng phải có lúc hạnh phúc, dù đơn sơ đến mấy.
Duy Cường đă dùng âm thanh của tổ chức “Đường Thượng Chi Nhạc Trung Hoa”, chen lẫn với âm thanh của nhạc cụ Việt Nam, ḥa lẫn với âm thanh của nhạc cụ Tây Phương. Tất cả chỉ là phương tiện để diễn dịch chu đáo một đại thi phẩm của Việt Nam.
Thêm vào các ca sĩ quen thuộc của Minh Họa Kiều là một giọng hát có diễn tả của Anh Dũng trong vai Mă Giám Sinh. Vai Tú Bà cũng cần một ca sĩ của sân khấu nhưng v́ chúng tôi chưa t́m được ai hát vai đó cho nên đành nhờ Ái Vân.
*
Phân đoạn 1 mang tên
Trong phân đoạn này, chúng tôi phải dùng tới BA hành điệu (mouvements) khác nhau.
Mouvement A là : Vợ chồng người ǵ ruột của Thúy Kiều cho hai thằng bán tơ ở trọ, không ngờ chúng là hai thằng ăn cướp. Người bị cướp tố giác với chức quyền, một lũ sai nha bèn được lệnh tới nhà họ Vương để lục soát. Chúng phá phách và cướp của rồi trói Vương Ông, Vương Quan đem đi…
Mouvements B là cảnh cả nhà hoảng sợ, tính chuyện đút tiền cho chức quyền để chuộc Vương Ông, Vương Quan… Muốn có tiền, Kiều xin được bán ḿnh để chuộc cha…
Mouvements C là cảnh sau khi tin này được tung ra th́ có một mụ già đưa Mă Giám Sinh tới… Ngoài việc đưa ra một nhân vật với sỗ sàng và khả ố, tôi c̣n cho Mă Giám Sinh mắc bệnh nói ngọng và nói lắp… Với bước chân nặng nề và tấm ḷng sót sa, Kiều ra tiếp Mă Giám Sinh… Người mua kẻ bán, hai bên c̣ kè, bớt một thêm hai, kết quả giá cô Kiều là : ngoài bốn trăm lạng vàng…
*
Phân đoạn 2 mang tên
Có HAI hành điệu trong phân đoạn này.
Mouvement A là cảnh Kiều đem vàng đi lĩnh cha về... Vương Ông đ̣i đập đầu vào tường… Cả nhà khuyên can… Hai cha con thở vắn than dài, an ủi lẫn nhau…
Mouvement B là cảnh trong đêm khuya Kiều ngồi khóc một ḿnh… Thuư Vân thức giấc, vào hỏi han chị... Thúy Kiều mời em ngồi lên ghế cho chị quỳ lạy… rồi kể chuyện ḿnh đă thề bồi với chàng Kim, nay phải ra đi, xin em nhận những kỷ vật của t́nh yêu như trâm cài tóc, tờ thơ hồng… rồi thay mặt chị, thực hiện lời hứa kết duyên với Kim Trọng… Những lời thơ tuyệt diệu của Nguyễn Du được hát lên, như :
Mai sau dù có bao giờ
Đốt ḷ
gương ấy so tơ phím này
Trông ra
ngọn cỏ lá cây
Thấy hiu hiu
gió th́ hay chị về…
. . . . . .
Kim Lang ơi
hỡi Kim Lang
Thôi thôi
thiếp đă phụ chàng từ đây…
. . . . .
*
Phân đoạn 3, tiểu đề
Gồm BỐN hành điệu.
Mouvement A là đoạn quản huyền đem kiệu tới mang Kiều tới một nhà trọ… Trong đêm khuya, Kiều đang ngồi một ḿnh trong sự bâng khuâng, lo lắng… th́ Mă Giám Sinh lẻn vào.
Mouvement B vạch trần bộ mặt thật của Mă Giám Sinh, vốn là một tên ma cô, trước khi đem nàng đi Lâm Truy để nộp cho Tú Bà, đêm nay nó phải phá tân Thúy Kiều.
Mouvement C là cảnh Mă Giám Sinh
cưỡng bách Thúy Kiều…
Tiếc thay
một đóa trà mi
Con ong đă
tỏ đường đi lối về…
. . . . . .
Một đêm
mưa gió nặng nề
Thương
ǵ tới ngọc, tiếc ǵ tới hoa…
Đêm nay, Kiều mất trinh… Âm thanh mô tả cảnh thô tục của ái ân miễn cuỡng. Giữa cuộc mây mưa, có tiếng người khóc thét và tiếng khóc vô danh chỉ đươc dùng như một âm sắc làm tăng sự đau khổ của nàng Kiều.
Mouvement D : Sau đó, Mă Giám Sinh lẻn ra ngoài, dưới ngọn đuốc hoa để đó, mặc nàng nằm trơ… trong căn pḥng trọ. Kiều có ư định quyên sinh, nhưng c̣n đắn đo…
*
Phân đoạn 4, mang tên
hay là
Phân đoạn này có nhiều hành điệu.
Mouvement A là chuyện Mă Giám Sinh giục giă, vội vàng đem Kiều ra đi. Đường dài, trời xa thăm thẳm, ngày đêm ruổi rong, dưới đám mây mờ, rừng thu, chim hót nhắc tới mẹ cha. Mất một tháng tṛn mới tới được Lâm Truy.
Mouvement B : Xe châu đưa tới nhà thanh lâu… Kiều gặp Tú Bà, không ngờ ḿnh bị bán vào lầu xanh, đ̣i phân trần th́ bị Tú Bà mắng nhiếc.
Mouvement C : Kiều c̣n tranh căi th́ Tú Bà sai thủ hạ đánh đập Kiều. Trận đ̣n xẩy ra, dữ dội, ác nghiệt… Lại có tiếng la thét thay thế tiếng than khóc của Kiều…
Mouvement D : Kiều rút dao trong tay áo ra, tự tử… Làng xóm kéo nhau tới coi. Tú Bà lo sợ. Trong cơn mê của Kiều, Đạm Tiên hiện ra báo mộng : Kiều chưa thoát được kiếp đoạn trường. Nàng c̣n phải sống !
Xin quư vị chú ư nghe tiếng hát của Đạm Tiên : đó là giọng Ái Vân đă được sửa thành giọng một con ma lớn tuổi.
*
Phân đoạn 5, tiểu đề
*
Chỉ có một mouvement mà thôi. Trong khoảng 7 phút, âm nhạc diễn tả cảnh Kiều ngồi một ḿnh trước lầu Ngưng Bích. Từ lúc bán ḿnh chuộc cha, sau biết bao nhiêu chuyện đớn đau và tủi nhục, bây giờ, chỉ c̣n có thiên nhiên mới có thể vuốt ve, an ủi đuợc nàng Kiều…
Trước cảnh bốn bề bát ngát xa trông, cát
vàng, cồn nọ, bụi hồng dặm kia… Nh́n ra cửa
bể chiều hôm, thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa
xa… Nh́n vào ngọn nước mới sa, hoa trôi man mác
biết là về đâu ? Nh́n theo gió cuốn mặt
gềnh, dường như tiếng sóng kêu quanh
ghế ngồi… sự đau buồn của Thúy
Kiều đă được phần nào nguôi ngoai.
Thưa quư vị, theo đúng luật của âm nhạc, sau bốn đoạn đầy rẫy những cao trào, bây giờ phải là đoạn thoái trào. Trong âm nhạc của tôi, chưa bao giờ có một nhạc đoạn mà lời ca, giọng hát, ḥa âm êm đẹp như thế này.
Ôi những vần thơ đẹp nhất của Truyện Kiều trong đoạn Trước Lầu Ngưng Bích này, đă từng ám ảnh tôi từ thuở tôi mới 12, 13 tuổi, hôm nay, tôi xin cám ơn cuộc đời đă cho tôi có dịp được nhờ giọng ca đằm thắm mượt mà của Ái Vân hát lên với phần ḥa âm tuyệt diệu của Duy Cường…
*
Minh Họa Kiều Ba c̣n rất dài, v́ Kiều sẽ c̣n gặp Sở Khanh, Thúc Sinh, Họan Bà, Họan Thư… c̣n bị nhiều phen khổ nhục mà nỗi khổ lớn nhất là phải ngồi đánh đàn cho Họan Thư nghe… cũng không khác chi niềm đau của những nghệ sĩ phải xưng tụng Nhà Nước trong những chế độ độc tài.V́ thời lượng của Minh Họa Kiều Ba dài quá 75 phút mà một CD có thể chứa đựng, cho nên mảnh sau của nó sẽ đựợc phát hành nay mai.